{"id":2426,"date":"2025-01-15T05:36:21","date_gmt":"2025-01-15T05:36:21","guid":{"rendered":"https:\/\/dkder.org\/?p=2426"},"modified":"2025-01-15T05:44:50","modified_gmt":"2025-01-15T05:44:50","slug":"ondes-tas-ustune-tas-koyan-herkese-borcumuz-var","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dkder.org\/index.php\/2025\/01\/15\/ondes-tas-ustune-tas-koyan-herkese-borcumuz-var\/","title":{"rendered":"\u00d6nde\u015f: Ta\u015f \u00fcst\u00fcne ta\u015f koyan herkese borcumuz var"},"content":{"rendered":"
\n

Kavel Alpaslan<\/p>\n

Gazete Duvar \/ 14.01.25<\/strong><\/p>\n<\/div>\n

\n
\n
\n

Tarihin Belle\u011fi, bize eski bir takvimden rastgele kopart\u0131lm\u0131\u015f takvim yapraklar\u0131 gibi rastgele bir anlat\u0131m sunmuyor. Son derece derinlikli ki\u015fi ve olay hikayeleri ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. \u00dcstelik t\u00fcm bunlar edebi olarak da etkileyici bir \u00fcslupla kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Eh, ne de olsa daha \u00f6nce yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 kitaplarda romandan \u015fiire \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc bir birikimi bizimle payla\u015fan bir isimden s\u00f6z ediyoruz.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n<\/div>\n

\n
\n

Tarih \u00e7o\u011fumuz i\u00e7in sahnede \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n alt\u0131nda parlayan fig\u00fcrlerden ibarettir. \u00d6zellikle tarihin par\u00e7as\u0131 olmu\u015f nice devrimciye tutulan bu \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n \u2018haks\u0131z yere\u2019 onlar\u0131 \u00f6nplana \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Peki ama g\u00f6lgede kalm\u0131\u015f kahramanlar\u0131 ne kadar tan\u0131yoruz? Ya da ne kadar merak ediyoruz?<\/p>\n

Yeni Ya\u015fam gazetesinde Arif Mostarl\u0131 ismiyle uzun s\u00fcredir yay\u0131nlanan yaz\u0131larda spot \u0131\u015f\u0131klar\u0131 i\u015fte bu hayatlar\u0131n \u00fczerine \u00e7evriliyor. \u015eimdi ise bu yaz\u0131lar derlendi ve\u00a0Tarihin Belle\u011fi<\/em>\u00a0ismi ile k\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce Luvi Yay\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131nland\u0131. Tabii Arif Mostarl\u0131, Yeni Ya\u015fam\u2019daki k\u00f6\u015fe yaz\u0131lar\u0131ndan bildi\u011fimiz M. Ender \u00d6nde\u015f\u2019ten ba\u015fkas\u0131 de\u011fil. Biz de kendisi ile matbaadan s\u0131cak s\u0131cak \u00e7\u0131kan bu dikkat \u00e7ekici kitap \u00fczerine konu\u015ftuk.<\/p>\n

Tarihin Belle\u011fi, bize eski bir takvimden rastgele kopart\u0131lm\u0131\u015f takvim yapraklar\u0131 gibi rastgele bir anlat\u0131m sunmuyor. Son derece derinlikli ki\u015fi ve olay hikayeleri ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. \u00dcstelik t\u00fcm bunlar edebi olarak da etkileyici bir \u00fcslupla kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Eh, ne de olsa daha \u00f6nce yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 kitaplarda romandan \u015fiire \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc bir birikimi bizimle payla\u015fan bir isimden s\u00f6z ediyoruz.<\/p>\n

Laf\u0131 fazla uzatmadan s\u00f6z\u00fc kendisine b\u0131rakal\u0131m.<\/p>\n

M. Ender \u00d6nde\u015f<\/p>\n

“Tarihin ak\u0131\u015f\u0131nda herkesin kendi hikayesi var”<\/strong><\/h3>\n

Ba\u015flarken dilerseniz kitab\u0131n hikayesinden s\u00f6z edelim. Nas\u0131l kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kt\u0131\u00a0Tarihin Belle\u011fi<\/em>?\u00a0<\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

Tarihin Belle\u011fi, M.Ender \u00d6nde\u015f, Luvi Yay\u0131nlar\u0131, 2024<\/p>\n

Yaz\u0131lar\u0131n kitap haline gelmesi benim r\u00fcyamd\u0131. Rasgeldi b\u00f6yle, Luvi\u2019den \u00e7ocuklar da \u201cOlur\u201d dediler. \u00c7\u00fcnk\u00fc ben k\u00f6\u015fe yaz\u0131lar\u0131n\u0131n kitap haline getirilmesini sa\u00e7ma bulurum asl\u0131nda. K\u00f6\u015fe yaz\u0131s\u0131 nedir ki? Ertesi g\u00fcn biter, \u00e7ok da manas\u0131 yoktur. Bu \u00f6yle de\u011fil ama. Bu, ba\u015fka bir \u015fey. Derli toplu olmas\u0131 iyi oldu, hep r\u00fcyas\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyordum bunun.<\/p>\n

Ger\u00e7ekten de bir g\u00fcne ya da bir zamana ait olmayan yaz\u0131lar yer al\u0131yor kitapta.<\/strong><\/p>\n

De\u011fil tabii, be\u015f y\u0131l sonra da eline ge\u00e7se, yine okuyabilirsin, s\u0131k\u0131nt\u0131 olmaz.<\/p>\n

Gelelim kitab\u0131n kendisine. Sizin de giri\u015fte vurgulad\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u00fczere anlatt\u0131\u011f\u0131n\u0131z hik\u00e2yeler kaba \u00f6zetlerden, tarihte detaylar\u0131n\u0131 bilmedi\u011fimiz, \u2018ana karakterden\u2019 ziyade \u2018yan karaktere\u2019 hatta \u2018kar\u015f\u0131 karaktere\u2019 odaklanan yaz\u0131lar\u0131 kaps\u0131yor. Kahramanlar kadar hainlerin de kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 \u00f6rnekleri g\u00f6r\u00fcyoruz. Bununla birlikte s\u00f6z konusu yaz\u0131lar\u0131n tarihe rastgele salvolar oldu\u011funu s\u00f6ylemek de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil, en nihayetinde b\u00fct\u00fcnl\u00fck i\u00e7erisinde bir kompozisyon var \u00f6n\u00fcm\u00fczde. Toplumsal m\u00fccadeleler tarihinden \u00e7e\u015fitli a\u00e7\u0131lardan ufkumuzu a\u00e7an hayatlar gibi bir izlenim ediniyoruz, bu y\u00fczde size de sormak istedim; bu hikayeleri birbirlerine ba\u011flayan \u015fey nedir? Bu profillerin bulu\u015ftuklar\u0131 yer nedir?\u00a0<\/strong><\/p>\n

Belki hepsi de\u011fil ama -\u00f6ns\u00f6z gibi olan yaz\u0131da da var- ortak yan\u0131 daha az bilinen karakterler olmas\u0131, en az\u0131ndan T\u00fcrkiye\u2019de az bilinen karakterler olmas\u0131. T\u00fcrkiye\u2019yi vurguluyorum \u00f6zellikle, \u00f6rne\u011fin Bruno Neri hem futbolcu hem partizan, \u0130talya\u2019da \u00f6zellikle kendi b\u00f6lgesinde b\u00fcy\u00fck kahramanlardan biri h\u00e2l\u00e2 ama biz az biliyoruz. Benzeri mesela, kitap d\u0131\u015f\u0131nda hen\u00fcz yay\u0131nlanacak bir Arif Mostarl\u0131 yaz\u0131s\u0131nda; Ljubo Cupic var, Karada\u011fl\u0131. Belki hat\u0131rlars\u0131n\u0131z o foto\u011fraf\u0131, infaz\u0131ndan \u00f6nce g\u00fclerken. Karada\u011f\u2019\u0131n milli kahraman\u0131 ve Arjantin do\u011fumlu… Yani aile \u00f6nce Arjantin\u2019e gitmi\u015f, oradan geriye d\u00f6nm\u00fc\u015f, idama mahk\u00fbm edilmi\u015f, kur\u015funa dizilmi\u015f. Evet, orada, Karada\u011f\u2019da \u00e7ok \u00f6nemli ama biz bilmiyoruz.<\/p>\n

<\/p>\n

Ljubo Cupic<\/p>\n

Kitab\u0131n bir motivasyonu bu. \u0130kinci motivasyonu ise \u015fu; biz her meselede iyi ve k\u00f6t\u00fc \u015feylerin sadece bizimle ilgili oldu\u011funu zannediyoruz -\u00f6rne\u011fin \u015fimdiki g\u00f6\u00e7men dalgalar\u0131 gibi; oysa d\u00fcnyan\u0131n her yerinde \u00f6yle. Trajik olaylar ve karakterler i\u00e7in de bak\u0131\u015f\u0131m\u0131z \u00e7ok dar kal\u0131yor. Hem devrimci ki\u015filikler hem kar\u015f\u0131 devrimci pozisyondaki insanlar bak\u0131m\u0131ndan da daha uzakta olanlar ve \u00f6zellikle \u00e7ok bilinenlerin d\u0131\u015f\u0131ndakiler akl\u0131m\u0131za gelmiyor. \u00d6rne\u011fin Bolivya\u2019da Che Guevara kadar \u00f6nemli olan bir adam vard\u0131r: \u0130nti Peredo, Che\u2019nin hemen ard\u0131ndan \u00f6rg\u00fct\u00fc devralan ki\u015fidir, az bilinir bizde. Oysa ilgin\u00e7 bir detayd\u0131r, Denizlerin grubunda -hangisi oldu\u011funu tam bilmiyorum, belki de yanl\u0131\u015f hat\u0131rl\u0131yorum \u015fu anda ama o gruptan birisinin- kod ad\u0131 \u0130nti! Yani onlar biliyorlarm\u0131\u015f \u0130nti Peredo\u2019yu. Ya da \u00e7ok tipik \u00f6rnek: Luc\u00eda Topolanski\u2026 Eski Uruguay Devlet Ba\u015fkan\u0131 Jose Mujica\u2019y\u0131 biliyoruz, \u015fahane bir adam, eski gerilla falan ama \u2018e\u015fi\u2019 diye an\u0131lan kad\u0131n da asl\u0131nda muhte\u015fem bir ki\u015filik!<\/p>\n

Sizin de kitapta s\u00f6yledi\u011finiz \u00fczere, \u00f6nce b\u0131y\u0131kl\u0131lara bakma hatas\u0131na s\u0131k\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcyor ve Topolanski genelde medyada kendine daha \u00e7ok \u2018Mujica\u2019n\u0131n e\u015fi\u2019 olarak yer buluyor.\u00a0<\/strong><\/p>\n

Evet \u00f6yle ad\u0131 ge\u00e7iyor. As\u0131l soruya gelirsek, b\u00fct\u00fcn anlat\u0131lar\u0131 bir araya getiren \u015fey, en az\u0131ndan bizim i\u00e7in g\u00f6lgede kalm\u0131\u015f olanlar. Elbette bunlar hi\u00e7 yoktan ke\u015ffetti\u011fim \u015feyler de\u011fil. Neticede bunlar \u00e7ok bilinmeyen insanlar olmayabilir ama daha tarihsel anlat\u0131m\u0131n arka plan\u0131nda kalan, kenar\u0131nda kalan insanlar diyebilirim. Hatta baz\u0131 olaylar da b\u00f6yle. \u2018Tarihin Belle\u011fi\u2019 derlemesini as\u0131l bir araya getiren \u015fey bu. Bence bu hepimiz i\u00e7in \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir eksiklik. \u00c7\u00fcnk\u00fc tarih \u00f6yle bir \u015fey de\u011fil; yani tarihteki insanlar hepimizin ilk bak\u0131\u015fta bildi\u011fi insanlardan ibaret de\u011fil.<\/p>\n

Az \u00f6nce bak\u0131yordum, Karadeniz\u2019de 15\u2019lerin katli olay\u0131\u2026 Orada biz Ethem Nejat ve Mustafa Suphi\u2019yi g\u00f6r\u00fcyoruz; oysa 13 insan daha var arkada. Maria\u2019y\u0131 yeni ke\u015ffetmi\u015fiz zaten! Onun \u00e7ekti\u011fi eziyetleri \u00f6\u011freneli daha \u015furada ka\u00e7 y\u0131l oldu? Ama di\u011ferleri de var. Kaz\u0131m Bin Ali diye bir adam var; onlardan biri Manisal\u0131, hem\u015ferim. Erci\u015fli Ahmet O\u011flu Hayrettin var mesela. U\u015fak\u2019tan, Bal\u0131kesir\u2019den insanlar var, ta oralara gitmi\u015fler. Tam bunu anlatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum; \u00e7ok merak ediyorum ben mesela, Manisal\u0131 gen\u00e7 bir insan Bak\u00fc-G\u00fcrcistan-Sovyetler filan, nerelere gitmi\u015f \u00f6yle\u2026<\/p>\n

Sahiden hangi r\u00fczg\u00e2rlarla ilerleyen bir yolculuk acaba diye insan merak ediyor.<\/strong><\/p>\n

Muhtemelen esirler bunlar. Sava\u015f esirlerinin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc kom\u00fcnist oluyor orada ve TKP\u2019ye kat\u0131l\u0131yorlar. Ama nas\u0131l bir \u015feydir bu! Manisa\u2019dan gidip Bak\u00fc\u2019de parti \u00fcyesi olup sonra Erzurum\u2019a Trabzon\u2019a gelip \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi\u2026<\/p>\n

Daha g\u00fczel bir \u015fey s\u00f6yleyeyim, \u00f6vmek istiyorum \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6zellikle; Bianet\u2019ten Tu\u011f\u00e7e Y\u0131lmaz hakk\u0131 teslim edilmeyen \u00e7ok iyi bir i\u015f yapt\u0131 ge\u00e7en y\u0131llarda. Hat\u0131rlars\u0131n 1 May\u0131s 1977\u00a0\u00fczerine<\/u>. Ya bir s\u00fcr\u00fc insan \u00f6lm\u00fc\u015f orada, hepsinin birer hik\u00e2yesi var, de\u011fil mi? Ailelerine ula\u015ft\u0131, \u00e7ocuklar\u0131na\u2026 \u00c7ok zor bir \u00e7abayd\u0131 herhalde.<\/p>\n

Kesinlikle \u00e7ok g\u00fczel bir i\u015fti, seriyi haz\u0131rlarken Tu\u011f\u00e7e Y\u0131lmaz ile k\u0131sa bir konu\u015fma f\u0131rsat\u0131m\u0131z olmu\u015ftu, sonras\u0131nda ben de mesela sadece Jale Ye\u015filnil\u2019in hikayesini bildi\u011fimi fark ettim.\u00a0<\/strong><\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc arayacaks\u0131n bulacaks\u0131n, \u00e7ok zor, hatta kimilerine hi\u00e7 ula\u015famam\u0131\u015f herhalde ama ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na iyi bir i\u015f. Tam bunu anlatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum i\u015fte. Mostarl\u0131 da bunu yapmak istiyor. Bunun negatif cephesi de ayn\u0131 \u015fekilde. Ben \u0130van Rios denilen adama \u00e7ok hayrand\u0131m, FARC\u2019\u0131n en gen\u00e7 liderlerinden, ama okurken b\u00f6yle oluyor i\u015fte, bir konuya bak\u0131yorsun ediyorsun, ba\u015fka bir \u015fey yakal\u0131yorsun orada. Ve oradan y\u00fcr\u00fcmeye ba\u015flay\u0131nca Rojas diye bir adama rasgeliyorsun, korkun\u00e7 bir adam, bir ihanet\u00e7i ve \u00f6d\u00fcl u\u011fruna \u0130van\u2019\u0131 katledip sa\u011f elini kesiyor, Kolombiya ordusuna g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor\u2026<\/p>\n

Kitapta yer almayan bir \u015fey mesela. Rosa Luxemburg\u2019u hepimiz biliyoruz. Ama daha \u00f6tesi de \u00f6nemli. Onu \u00f6ld\u00fcren bir ekip var, ba\u015flar\u0131nda da Y\u00fczba\u015f\u0131 Valdemar Pabst diye bir herif bildi\u011fim kadar\u0131yla. Bunlar SA\u2019lar\u0131n \u00f6nceli denebilecek Freikorps diye askerlerden\/emekli askerlerden olu\u015fan kontrgerilla gibi bir \u00f6rg\u00fct ve ba\u015f\u0131nda i\u015fte bu Pabst var. Adam bildi\u011fin Mehmet A\u011far! Her \u015feyi ba\u015f\u0131ndan itibaren o planl\u0131yor. Oturdum onun hik\u00e2yesini anlatt\u0131m mesela, arad\u0131m buldum, ne yapm\u0131\u015f, Alman Ordusundan nas\u0131l oraya gelmi\u015f, olaydan sonra nas\u0131l yarg\u0131lanm\u0131\u015flar -daha do\u011frusu yarg\u0131lanmam\u0131\u015flar…<\/p>\n

\u2018Haf\u0131za iki yanl\u0131 bir kavram\u2019 diyerek belki bunu kastediyorsunuz herhalde?<\/strong><\/p>\n

Evet, haf\u0131za her zaman iki yanl\u0131. Bak yine kitapta yer yoktu mesela T\u00fcrkiye\u2019den bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda 7 Haziran Se\u00e7imlerinden hepimiz bahsederiz. Bing\u00f6l Karl\u0131ova\u2019da 7 Haziran Se\u00e7imlerinden \u00fc\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce alt\u0131 \u00e7ocuk babas\u0131 bir adam\u0131 vurdular: Hamdullah \u00d6ge. G\u00fclbahar (13), Yeter (12), Narin (11), Pervin (9), Havva (6),ve Muhammed Resul\u2019\u00fc (4) yetim kald\u0131 o g\u00fcn. Otuz \u00fc\u00e7 kur\u015fun s\u0131kt\u0131lar adama! HDP se\u00e7im arac\u0131n\u0131n \u015fof\u00f6r\u00fcyd\u00fc. 7 Haziran\u2019\u0131 anlat\u0131rken o adam\u0131 anlatmazsan olmaz. Yani b\u00f6yle insanlar var. Bir taraf\u0131ndan bakt\u0131\u011f\u0131nda \u2018k\u00fc\u00e7\u00fck\u2019 bir insan, \u2018Selahattin Demirta\u015f\u2019 falan de\u011fil bu adam, ama tam da i\u015fte anlatmak istedi\u011fim insanlar. Yani tarihin ak\u0131\u015f\u0131n i\u00e7erisinde herkesin bir rol\u00fc var, herkesin bir kendi hik\u00e2yesi var. Dedi\u011fim gibi Karadeniz\u2019de 15 ki\u015fi \u00f6lm\u00fc\u015f ama orada 2 ki\u015fi \u00f6lmemi\u015f ki sadece; 13 ki\u015fi daha var arkada.<\/p>\n

<\/p>\n

Hamdullah \u00d6ge<\/p>\n

As\u0131l derdim ba\u015flang\u0131\u00e7ta bu de\u011fildi belki ama daha sonradan \u00f6yle y\u00fcr\u00fcmeye ba\u015flad\u0131 i\u015f ve zaman zaman negatif karakterler, zaman zaman bana mesela en heyecan verici olan \u015feyler geldi. Hi\u00e7 bilmiyordum ve herhalde hi\u00e7 kimse bilmiyordu do\u011fru d\u00fcr\u00fcst: \u0130ki T\u00fcnel Bulu\u015fmas\u0131! Uruguay\u2019\u0131n Punta Carretas cezaevi hik\u00e2yesi\u2026 \u0130nsan\u0131n a\u011flayas\u0131 geliyor, yani hayat\u0131n nas\u0131l bir zincir oldu\u011funu anlam\u0131\u015f oluyorsun orada.<\/p>\n

“Ast\u0131\u011f\u0131m\u0131z resimlerin arkas\u0131nda ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc kahramanl\u0131klar var”<\/strong><\/h3>\n

Tam da bilinemeyen ve bilinen fig\u00fcrlerden s\u00f6z ederken \u2018kahramanl\u0131k\u2019 kavram\u0131 \u00fczerinde de belki biraz durmak gerekebilir. Kitapta da \u2018kahramanl\u0131k kavram\u0131n\u0131n tan\u0131m\u0131n\u0131 yapman\u0131n zorlu\u011fundan\u2019 s\u00f6z ediyorsunuz. Kendi kendimize \u015f\u00f6yle bir d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde ilk bak\u0131\u015fta kusursuzluk gibi tan\u0131ml\u0131yoruz kahramanl\u0131\u011f\u0131. Bu noktada kahramanl\u0131k ile insana dair \u00f6zelliklerin ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gibi bir yan\u0131lsama da ortaya \u00e7\u0131kabiliyor. \u00d6zetle kahramanl\u0131k kavram\u0131na dair neler s\u00f6yleyebiliriz? Okuduklar\u0131m\u0131z insanlar\u0131n, devrimcilerin ya\u015famlar\u0131nda onlar\u0131 kahraman k\u0131lan nelerdir?<\/strong><\/p>\n

Elbette devrimci s\u00fcre\u00e7lerde bir kusursuzla\u015ft\u0131rma yap\u0131yoruzdur, hepimiz yap\u0131yoruzdur. Oysa hi\u00e7 kimse kusursuz de\u011fil. Evet, tarihsel anlamda \u00e7ok \u00f6nemli fig\u00fcrler var, bunu biliyoruz. Ama onlarda bile bazen biz bir s\u00fcr\u00fc \u015feyi atl\u0131yoruz. \u00d6rne\u011fin Che Guevara bana g\u00f6re sadece kahraman bir gerilla de\u011fil, iktisadi g\u00f6r\u00fc\u015fleri olan, sosyalizm \u00fczerine \u00e7ok ciddi referans al\u0131nabilecek biri. Ki kocaman bir kitap var oradaki ekonomi tart\u0131\u015fmalar\u0131 \u00fczerine, devletin yay\u0131n\u0131nda bir dergide yap\u0131l\u0131yor bu tart\u0131\u015fmalar. Bettelheim\u2019ler, Ernst Mandel\u2019ler yaz\u0131yor vs\u2026 Ya da mesela Che\u2019nin k\u0131tasal devrim, d\u00fcnya devrimi \u00fczerine \u00e7ok ciddi yakla\u015f\u0131mlar\u0131 var, bir s\u00fcr\u00fc insan \u00e7ok az biliyor, K\u00fcba\u2019n\u0131n askeri tesislerinden baz\u0131lar\u0131n\u0131 Beka Vadisi\u2019ne \u00e7eviriyorlar o d\u00f6nemde.<\/p>\n

Latin Amerika\u2019daki di\u011fer \u00f6rg\u00fctler de e\u011fitim al\u0131yorlar burada de\u011fil mi?<\/strong><\/p>\n

Evet evet, K\u00fcbal\u0131 deneyimli gerillalardan olu\u015fan enternasyonal komite kuruyorlar, ba\u015f\u0131nda Che Guevara var. Bunlar Kongo\u2019dan Cezayir\u2019e ko\u015fturuyor\u2026 Art\u0131k nerede bir \u015fey varsa\u2026 Bana g\u00f6re mesela \u2013bu uzun bir tart\u0131\u015fma ama- r\u00fc\u015feym halinde bir enternasyonal var asl\u0131nda. O d\u00f6nem \u2018\u00dc\u00e7 K\u0131ta Konferans\u0131\u2019 dedikleri, Tricontinental dedikleri organizasyonlar… Ke\u015fke kesintiye u\u011framam\u0131\u015f olsayd\u0131. Yeni bir devrimci enternasyonale ula\u015fabilirdi \u00e7\u00fcnk\u00fc. Burada Mahir\u2019i d\u00fc\u015f\u00fcn, Bijan Cezani\u2019yi d\u00fc\u015f\u00fcn, Venezuela\u2019y\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u2026 Ne geliyorsa akl\u0131na. Bir dalgada birbirine \u00e7ok benzeyen insanlar bunlar. Mesela \u0130ran b\u00f6yle miydi? Muhte\u015fem devrimciler vard\u0131! A\u015fa\u011f\u0131-yukar\u0131 Mahir ile ayn\u0131 d\u00f6nemde, a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 Mahir ile, Che Guevara ile ayn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceleri olan insanlar.<\/p>\n

Yani biz kahraman olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz insanlar\u0131n resimlerini as\u0131yoruz ama o resimlerin arkas\u0131ndaki ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc hayatlar\u0131n\u0131, ba\u015fka kahramanl\u0131klar\u0131n\u0131 pek g\u00f6rm\u00fcyoruz asl\u0131nda. Onlar da kahramanl\u0131k de\u011fil mi? Habire bir \u015feyler yap\u0131yorsun, Bolivya\u2019y\u0131 organize ediyorsun, Kongo\u2019yu organize ediyorsun, Nikaragua devrimcileri zaten kom\u015fu kap\u0131s\u0131 yapm\u0131\u015flar, orada e\u011fitiliyorlar falan\u2026 Bu b\u00fcy\u00fck arka plan\u0131 g\u00f6rmemi\u015f oluyoruz, bu bir.<\/p>\n

\u0130kincisi, \u00f6ne \u00e7\u0131kan ve \u00f6ne \u00e7\u0131kmay\u0131 da hak etmi\u015f olan tarihsel karakterlerin \u00f6tesinde bana g\u00f6re ba\u015fka kahramanl\u0131klar da var. Kitapta var m\u0131 emin de\u011filim, bir rahibin hik\u00e2yesi var mesela. Toplama kamp\u0131 gibi bir yerde bir misilleme i\u00e7in 15 ki\u015fiyi \u00f6ld\u00fcrecek Almanlar; bir tutuklu a\u011fl\u0131yor, bir s\u00fcr\u00fc \u00e7ocu\u011fu varm\u0131\u015f adam\u0131n, \u00f6lmek istemiyor. Rahip Maximilian Kolbe \u00e7\u0131k\u0131p gayet sakince \u201cBeni al\u0131n\u201d diyor mesela. Bu bir kahramanl\u0131k. Michel Nash var, \u015eilili asker. Pinochet darbesinin sabah\u0131nda \u201cBen halka ate\u015f etmeyece\u011fim\u201d diyen ve \u00f6ld\u00fcr\u00fclen bir asker. Ya da Ra\u015fid Meklufi benim en hayran olduklar\u0131mdan biri: Bir kariyerin var senin ya, d\u00fc\u015f\u00fcnsene, Fransa liginin en iyi futbolcular\u0131ndans\u0131n\u2026<\/p>\n

Ki bir de futbol d\u00fcnyas\u0131ndan s\u00f6z ediyoruz, \u015fan \u015f\u00f6hret paran\u0131n daha \u00f6nde oldu\u011fu bir d\u00fcnya.<\/strong><\/p>\n

Bir de Fransa milli tak\u0131m\u0131ndas\u0131n, De Gaulle seni \u00f6vg\u00fclere bo\u011fuyor ve bir telefon geliyor Cezayir Kurtulu\u015f Cephesi\u2019nden, gidiyorsun. Libya\u2019da \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar o zaman antrenmanlar i\u00e7in, asgari \u00fccrete yani! T\u00fcrk\u00e7esi bu\u2026 Halk\u0131n deste\u011fi ile ayakta duruyorlar. Yirmi tane gen\u00e7 insan, \u015f\u00f6hret olabilecek isimler hepsi, ki baz\u0131lar\u0131 \u015f\u00f6hret zaten ve hayatlar\u0131n\u0131 bir tarafa b\u0131rak\u0131p devletsiz bir milli tak\u0131m kuruyorlar. Sa\u00e7ma g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ama ilk kez oluyor tarihte.<\/p>\n

Mesela Do\u011fu Timor hadisesinde \u00fc\u00e7 tane kad\u0131n gidiyor ve Endonezya\u2019ya g\u00f6nderilecek bir sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131n\u0131 tahrip ediyor. S\u0131radan insanlar bunlar. Ya da napalm bombalar\u0131n\u0131n oldu\u011fu bir gemiyi bir tane tabanca ile ele ge\u00e7iriyorlar. Sa\u00e7ma geliyor belki ama ele ge\u00e7iriyorlar ve ula\u015fmas\u0131n\u0131 engelliyorlar.<\/p>\n

“S\u0131ra bize gelseydi, bu kadar y\u00fcrekli olabilir miydik?”<\/strong><\/h3>\n

Bana da bir \u00f6rnek daha \u00e7ok etkileyici gelmi\u015fti kitapta, Mahir\u2019leri hayat\u0131 pahas\u0131na evinde saklamay\u0131 kabul eden Hatice Alanku\u015f\u2019un hikayesi. Yaz\u0131da son olarak \u00e7ok \u00e7arp\u0131c\u0131 bir soru ile bizi ba\u015f ba\u015fa b\u0131rak\u0131yorsunuz \u201cS\u0131ra bize gelseydi bu denli y\u00fcrekli olabilir miydik?\u201d diye. Bazen bir biyografiyi okurken bir hayat\u0131 ister istemez bir \u00e7er\u00e7evenin i\u00e7erisine s\u0131\u011fd\u0131rm\u0131\u015f oluyoruz. \u00d6yle olunca da siyah beyaz bir film karesi izliyormu\u015fuz gibi oluyor. Ve sonunda da t\u0131pk\u0131 bir filmden sonra yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi uzun uzun, b\u00fcy\u00fck laflar ederek bir \u015feyler s\u00f6yl\u00fcyoruz. Ama as\u0131l hik\u00e2ye sizin vurgulad\u0131\u011f\u0131n\u0131z bu sorunun ger\u00e7ekli\u011fi herhalde. Sizce kahramanl\u0131k kavram\u0131 sordu\u011funuz bu soruyla nas\u0131l ba\u011flanabilir?<\/strong><\/p>\n

\u015e\u00f6yle; bir d\u00f6nem RAF\u2019\u0131n Almanya\u2019da iyi zamanlar\u0131nda b\u00f6yle bir tart\u0131\u015fma oluyor, Heinrich B\u00f6ll ile ba\u015fl\u0131yor san\u0131r\u0131m biraz da, yanl\u0131\u015f hat\u0131rl\u0131yor olabilirim. Almanca bir deyim de olu\u015fuyor: \u201cGelseler ne yapar\u0131m?\u201d diye ayd\u0131nlar, gazeteciler, Almanya\u2019n\u0131n iyi insanlar\u0131 aras\u0131nda. Yani RAF\u2019tan birileri kap\u0131m\u0131 \u00e7alsa saklar m\u0131y\u0131m gibi\u2026 B\u00f6yle bir tart\u0131\u015fma da olu\u015fuyor. Hakikaten \u00f6yledir ama. Zor i\u015flerdir zor zamanlarda bunlar. \u00c7ok s\u0131radan insanlar 12 Eyl\u00fcl\u2019de de 12 Mart\u2019ta da kap\u0131lar\u0131 \u00e7al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda aranan insanlara \u201cAbi \u00e7ok \u0131slanm\u0131\u015fs\u0131n gel i\u00e7eri\u201d dediler. Bunlar ba\u015fkalar\u0131ndan daha az kahraman de\u011filler.<\/p>\n

\u015eunu s\u00f6ylemiyorum, Mahir \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir ki\u015filik, tart\u0131\u015fmas\u0131z ve benim hayat\u0131m\u0131n eksenini olu\u015fturur Mahir \u00c7ayan, o ayr\u0131 bir konu. Ama Hatice Alanku\u015f ve benzeri birtak\u0131m insanlar da \u00f6nemli. Bunlar iyi e\u011fitim g\u00f6rm\u00fc\u015fler, yani hayatlar\u0131nda \u00f6yle muazzam bir s\u0131k\u0131nt\u0131 falan yok ama riske giriyorlar. Ya da yine Mahir\u2019in \u00e7evresinden gen\u00e7 bir adam, bir sendikac\u0131: Necmettin Giritlio\u011flu. O kadar \u00f6nemli ki\u2026<\/p>\n

Ger\u00e7ekten nice b\u00f6yle insan\u0131n hayat\u0131n\u0131 bilmiyoruz.<\/strong><\/p>\n

Evet, bilmiyoruz, bak \u015fimdi yeni yay\u0131nlanacak roman\u0131mda iki ger\u00e7ek karakter var: Abim ve yengem. Hakikaten romanda anlat\u0131lan \u015fey, insanlar\u0131 evinde saklay\u0131p geceleri sandalla denizde tutup eve getirme gibi\u2026 Abim benim, Demiryolcu \u00d6mer. \u00c7ok s\u0131radan, solcu bir insan. Ama yengem h\u00e2l\u00e2 anlat\u0131r, bir kad\u0131nla bir erkek aylarca kal\u0131yor bunlar\u0131n evinde. Ya da Anne Frank\u2019\u0131n hat\u0131ra defteri hik\u00e2yesi. Yani o deftere sahip \u00e7\u0131k\u0131yorsun, o da bir kahramanl\u0131k, onun ele ge\u00e7memesi i\u00e7in her \u015feyi yap\u0131yorsun. Mesela K\u00fcrtlerle ilgili d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnde da\u011fdaki adam\u0131n elinde silah var, kendini koruyabiliyor de\u011fil mi? Ama k\u00f6yde? Canl\u0131 dinlemi\u015fli\u011fim var bunu: Bir tane Binba\u015f\u0131 geliyor k\u00f6y\u00fcn birine. \u00dcstelik \u2018o\u2019 y\u0131llarda, HADEP zamanlar\u0131! Diyor ki \u201cBir tane oy \u00e7\u0131ks\u0131n buradan, anan\u0131z\u0131 avrad\u0131n\u0131z\u0131 yedi s\u00fclalenizi bilmem ne yapaca\u011f\u0131m.\u201d Peki, sonra ne oluyor? Sand\u0131kta ful HADEP! Bu kahramanl\u0131kt\u0131r. Kar alt\u0131nda Allah\u2019\u0131n bile unuttu\u011fu bir k\u00f6yde, be\u015f tane \u00e7ocu\u011fun var, on tane torunun var ve sen bu riske giriyorsun. Bu kahramanl\u0131kt\u0131r i\u015fte. Hakikaten Binba\u015f\u0131 dedi\u011fini yapm\u0131\u015ft\u0131r, en az 3-5 ki\u015fi gitmi\u015ftir o k\u00f6yden.<\/p>\n

\u015eimdi b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n hepsi tarihin par\u00e7alar\u0131. Tarih b\u00f6yle bir \u015fey. Bu, \u00e7ok \u00f6ne \u00e7\u0131kan ki\u015filerin bunu hak etmedikleri ya da tarihsel ki\u015filikler olmad\u0131klar\u0131 anlam\u0131na gelmiyor ama bir s\u00fcr\u00fc ba\u015fka insan var. O bak\u0131mdan 1 May\u0131s 1977 hakk\u0131nda Tu\u011f\u00e7e Y\u0131lmaz\u2019\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok k\u0131ymetli bir \u015fey. Orada Ermeni ulusundan insanlar da var, iki \u00fc\u00e7 ki\u015fi var. Onlara ula\u015fabildiler mi hi\u00e7 bilmiyorum mesela. Ya da ke\u015fke ula\u015fabilsem, Profilo Direni\u015fi var 70\u2019lerde, orada Kirkor diye bir arkada\u015f \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc yanl\u0131\u015f hat\u0131rlam\u0131yorsam. Ve bunun gibi\u2026<\/p>\n

D\u00f6n\u00fcp dola\u015f\u0131p ayn\u0131 yere geliyoruz, tarihin kenar\u0131 demeyeyim ama g\u00f6lgede kalan b\u00f6l\u00fcmlerini \u00f6ne \u00e7\u0131karman\u0131n \u00f6nemli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Tarih\u00e7i de\u011filim ben, \u00f6yk\u00fcc\u00fc olurum herhalde; \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6yk\u00fc yaz\u0131yorum, daha dramatize ediyorum. Zaten \u00f6yle ama onu okunabilir bir \u00f6yk\u00fc haline getiriyorum. Ama bunu yapmak gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum, umar\u0131m devam ettirebilirim.<\/p>\n

Bir de mesela \u00fcz\u00fcn\u00e7 verici insanlar var. Bu anne-babal\u0131k i\u015fi orijinal bir \u015fey; hat\u0131rlar m\u0131s\u0131n, bu Kenan Evren\u2019in k\u0131z\u0131 \u201c\u00c7ok iyi bir babayd\u0131\u201d demi\u015fti. \u00d6yle olabiliyor ger\u00e7ekten. Lumumba\u2019y\u0131 \u00f6ld\u00fcren ve onu asit kuyusunda eriten adam Soete\u2019nin k\u0131z\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015fs\u00fcnd\u00fcr belki. Adam psikopat\u0131n teki ama k\u0131z h\u00e2l\u00e2 ba\u015fka bir \u015fey anlat\u0131yor. Soete olay\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn, bir s\u00fcr\u00fc katil gece Lumumba\u2019y\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015fler, eritmi\u015fler, s\u00fclf\u00fcrik asidin kokusu ge\u00e7sin diye evde habire viski i\u00e7iyorlar, rezil bir topluluk ve o \u00e7ocuk evde. Ve h\u00e2l\u00e2 diyor ki \u201cBabama yaz\u0131k oldu asl\u0131nda kimse onu anlamad\u0131\u201d falan.<\/p>\n

Kendi anan baban olunca sahiden zor oluyor baz\u0131 \u015feyleri g\u00f6rmek herhalde.\u00a0<\/strong><\/p>\n

Ve h\u00e2l\u00e2 diyor ki \u201cKongo\u2019da siyahlar\u0131n durumu iyiydi asl\u0131nda neden ayakland\u0131lar ki?\u201d Yani trajik! Ama \u00f6b\u00fcr tarafta mesela Adolfo Kaminski var mesela. Ben sahtek\u00e2rlar\u0131 \u00e7ok seviyorum. D\u00fc\u015f\u00fcn k\u0131z\u0131 bile bilmiyor ne oldu\u011funu ama adam yedi iklim d\u00f6rt bucakta herkese hizmet ediyor, orijinal karakterler bunlar. \u0130htiyac\u0131 olan tan\u0131yor, daha fazlas\u0131 de\u011fil, ihtiyaca binaen \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor adamlar.<\/p>\n

Adolfo Kaminsky ve k\u0131z\u0131<\/p>\n

Dedi\u011fim gibi kitab\u0131 se\u00e7mek de \u00e7ok zor oldu, \u015fimdi akl\u0131ma gelmiyor hepsi ama kitapta olmayan ilgin\u00e7 hik\u00e2yeler de vard\u0131 asl\u0131nda. Mesela ben hi\u00e7 bilmiyordum mesela\u00a0Zoohuman<\/em>\u00a0diye bir \u015fey varm\u0131\u015f, ben hi\u00e7 Avrupa\u2019n\u0131n merkezlerinde zaman\u0131nda \u00e7ok fazla bulunan \u2018insanat bah\u00e7eleri\u2019.<\/p>\n

Evet, ben de yak\u0131n d\u00f6nemde okumu\u015ftum. Oradaki buradaki insanlar\u0131 getiriyorlar sonra hayvanlarm\u0131\u015f gibi yemek at\u0131p seyrediyorlar.\u00a0<\/strong><\/p>\n

Evet evet\u2026 Ya da bu hik\u00e2yeler s\u0131rf karakterler \u00fczerinden gitmeyebiliyor. Mesela futboldan ho\u015flan\u0131r\u0131z, Real Sociedad diye bir tak\u0131m var g\u00fczel top oynuyorlar gibi\u2026 Ama 5 Aral\u0131k 1976\u2019da yapt\u0131klar\u0131! O efsane bayrak kul\u00fcb\u00fcn m\u00fczesinde duruyormu\u015f, biliyor musun? Yani nas\u0131l bir kendini riske atmakt\u0131r o. Sonra tutuklan\u0131yor baz\u0131lar\u0131 ama yine de yap\u0131yorlar. D\u00fc\u015f\u00fcnsene Diyarbak\u0131r\u2019da stad\u0131n ortas\u0131nda \u015fey a\u00e7\u0131yorsun\u2026 \u00d6yle bir \u015fey d\u00fc\u015f\u00fcn.<\/p>\n

S\u0131\u011fla\u015fan tarihi derinle\u015ftirmeye katk\u0131<\/strong><\/h3>\n

Son olarak toparlamak ad\u0131na belki kitab\u0131n ismiyle ba\u011flayabiliriz. Ger\u00e7i ilk ba\u015fta bahsedece\u011fimizi en sonda s\u00f6ylemi\u015f gibi oluyoruz ama g\u00f6lgede kalan k\u0131s\u0131mlar\u0131n \u2018tarihin belle\u011fine\u2019 nas\u0131l bir katk\u0131 sunmas\u0131n\u0131 arzulars\u0131n\u0131z?<\/strong><\/p>\n

Hepimizin \u015fahit oldu\u011fu bir s\u0131\u011fla\u015fma var. Hani o 140 karakter dedi\u011fimiz \u015fey. Her \u015fey d\u00fcn ba\u015flad\u0131 zannediyor insanlar, en son Gazze meselesinde de \u00f6yle oldu, her \u015fey 7 Ekim\u2019de ba\u015flam\u0131\u015f gibi\u2026 Bir s\u00fcr\u00fc gen\u00e7 insan b\u00f6yle g\u00f6rd\u00fc, gen\u00e7 olmayanlar bile \u00f6yle. 1948\u2019de Nakba ile ba\u015flayan s\u00fcre\u00e7, binlerce insan\u0131n katledilmi\u015f olmas\u0131, soyk\u0131r\u0131m\u2026 Bu tarih yakla\u015f\u0131m\u0131 \u00e7ok s\u0131\u011fla\u015ft\u0131. Hani sosyal medyada \u00e7ok me\u015fhurdur ya, \u015fairlerden uydurma dizeler, etkile\u015fim denilen \u015fey, vs\u2026 Bir onu k\u0131rmakta, daha da derinle\u015ftirmekte yarar\u0131 olsun isterim.<\/p>\n

\u0130ki, tarih\u00e7i de\u011filim sonu\u00e7ta ama tarihin par\u00e7as\u0131 olan insanlardan, devrimcilerden bahsediyorum. B\u00f6yle hayatlar\u0131n da, b\u00f6yle olaylar\u0131n da oldu\u011funu ve bunlar\u0131n da \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011funu alg\u0131lamalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan, b\u00f6yle bir tarih anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n geli\u015fmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bitmez t\u00fckenmez bir s\u00fcre\u00e7 bu. Yani bu kitap, bu yaz\u0131lar bitmez. Sen de\u00a0alm\u0131\u015fs\u0131n,<\/u>\u00a0ben de yazm\u0131\u015ft\u0131m bir ara, Kavazo\u011flu-Mi\u015faulis hadisesi mesela. Zannediyor ki insanlar K\u0131br\u0131s olay\u0131 d\u00fcn ba\u015flad\u0131. Yahu K\u0131br\u0131s\u2019ta ne TMT\u2019nin Rum \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, ne EOKA-B T\u00fcrk \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc var. Her ikisi de kendi taraf\u0131ndaki sendikac\u0131lar\u0131, gazetecileri solcular\u0131 avl\u0131yor. \u0130lk oray\u0131 temizliyorlar.<\/p>\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, b\u00f6yle \u015feylere \u2018bakma\u2019 motivasyonu da yarats\u0131n istiyorum. \u00d6ndeki motifler her \u015fekilde ilgiyi hak ediyor ama arkaya da bakma motivasyonu olu\u015fsun istiyorum insanlarda. Rus Devriminden Vietnam\u2019a, neresi gelirse akl\u0131na, her yerde milyonlarca insan\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00fc\u00e7\u00fck katk\u0131lar\u0131yla, hatta zaman zaman boylar\u0131ndan b\u00fcy\u00fck katk\u0131lar\u0131yla y\u00fcr\u00fcyen bir tarih var. Vietnam dedi\u011finde Ho \u015ei Minh ya da Vietnam \u0130\u015f\u00e7i Partisi de\u011fil sadece; binlerce k\u00f6yl\u00fc var. Her biri bir \u015feyler yap\u0131yor, her biri bir ucundan tutuyor i\u015fin.<\/p>\n

Bu T\u00fcrkiye i\u00e7in de b\u00f6yle, benim kendi hayat\u0131m i\u00e7in de b\u00f6yle. \u0130simleri benimle beraber mezara gidecek \u00e7ok iyi insanlar tan\u0131d\u0131m ben. Adam\u0131n be\u015f tane \u00e7ocu\u011fu var, inan\u0131lmaz risklere girdi benim i\u00e7in. O insanlar\u0131 unutmamal\u0131y\u0131z. Bu ayn\u0131 zamanda bir vefa borcudur. Hamdullah \u00d6ge\u2019yi ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 da o y\u00fczden hi\u00e7 unutmamal\u0131y\u0131z. Hepsi yetim kalm\u0131\u015f. \u015eof\u00f6rl\u00fck yapt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in vurdular adam\u0131, hi\u00e7bir sebep yok. Ben bu insanlar\u0131n hepsine borcumuz oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Tarihte ta\u015f \u00fczerine ta\u015f koyan herkese borcumuz var. Laf yapanlara borcumuz yok. Onlar laf yapmaya devam edebilirler, ama ger\u00e7ek insanlara, kanl\u0131 canl\u0131 insanlara bizim borcumuz var.<\/p>\n

Gazete Duvar \/ 14.01.25<\/strong><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kavel Alpaslan Gazete Duvar \/ 14.01.25 Tarihin Belle\u011fi, bize eski bir takvimden rastgele kopart\u0131lm\u0131\u015f takvim yapraklar\u0131 gibi rastgele bir anlat\u0131m<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2428,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[72],"tags":[],"class_list":["post-2426","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-guncel"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dkder.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2426","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dkder.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dkder.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dkder.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dkder.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2426"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/dkder.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2426\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2429,"href":"https:\/\/dkder.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2426\/revisions\/2429"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dkder.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2428"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dkder.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2426"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dkder.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2426"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dkder.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2426"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}