{"id":5527,"date":"2026-11-07T05:12:12","date_gmt":"2026-11-07T05:12:12","guid":{"rendered":"https:\/\/dkder.org\/?p=5527"},"modified":"2026-11-07T05:12:23","modified_gmt":"2026-11-07T05:12:23","slug":"cop31-zirvesi-kuzuyu-kurda-teslim-etmek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dkder.org\/index.php\/2026\/11\/07\/cop31-zirvesi-kuzuyu-kurda-teslim-etmek\/","title":{"rendered":"COP31 Zirvesi: Kuzuyu kurda teslim etmek"},"content":{"rendered":"<p><strong>&#8220;COP31 s\u00fcrecindeki T\u00fcrkiye\u2019nin halen Avrupa\u2019n\u0131n en b\u00fcy\u00fck plastik \u00e7\u00f6pl\u00fc\u011f\u00fc oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izelim. T\u00fcrkiye, AB&#8217;nin d\u00fcnyada en \u00e7ok plastik at\u0131k ihra\u00e7 etti\u011fi birinci \u00fclke. Sadece Avrupa Birli\u011fi ve \u0130ngiltere\u2019den T\u00fcrkiye&#8217;ye y\u0131lda yakla\u015f\u0131k 650 bin ton plastik at\u0131k geliyor. Bu miktar, y\u0131lda yakla\u015f\u0131k 25 milyar adet pet \u015fi\u015feye denk d\u00fc\u015f\u00fcyor. Avrupa at\u0131klar\u0131n\u0131n %60\u2019\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131n giri\u015f yapt\u0131\u011f\u0131 Adana ve \u00e7evresinde tar\u0131msal sulama kanallar\u0131nda ve topraklarda, normalin 132 kat\u0131na varan mikroplastik yo\u011funlu\u011fu var. Bu durum narenciye ve sebzelere, dolay\u0131s\u0131yla g\u0131da zincirine plastik ve a\u011f\u0131r metallerin bula\u015fmas\u0131 riskini do\u011furuyor.&#8221;<\/strong><\/p>\n<p><strong>Atiye KALKAN*<\/strong><\/p>\n<p>Kimler yok ki listede&#8230; Akbelen Orman\u0131\u2019n\u0131 talan eden Limak Holding\u2019ten ta\u015f oca\u011f\u0131 a\u00e7mak i\u00e7in \u0130kizdere\u2019yi, bak\u0131r madeni i\u015fletmek i\u00e7in Kazda\u011flar\u0131\u2019n\u0131, oteller yapmak i\u00e7in Bodrum Cennet Koyu\u2019nu ve arkeolojik alanlar\u0131n\u0131 talan eden Cengiz Holdinge; devasa devre m\u00fclk ve otel projeleri yapmak i\u00e7in Marmaris Milli Park\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde k\u0131y\u0131 ekosistemine dinamitlerle m\u00fcdahale eden Sinpa\u015f Holding\u2019ten T\u00fcrkiye&#8217;nin \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerinde y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli altyap\u0131, \u015fehir hastaneleri ve in\u015faat projelerinde tar\u0131m arazilerini, sulak alanlar\u0131 ve orman s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 imara a\u00e7t\u0131ran R\u00f6nesans\u00a0Holding\u2019e&#8230; T\u00fcm \u00fclke talanc\u0131lar\u0131, rant\u00e7\u0131lar\u0131 bir olmu\u015f <a href=\"https:\/\/www.birgun.net\/etiket\/iklim-zirvesi-14421\">iklim zirvesi<\/a> yap\u0131yor.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca bu holdingleri finanse eden Garanti BBVA, Ziraat, Halkbank, Vak\u0131f Bank gibi bankalar; Sabanc\u0131 Holding, Ko\u00e7 Holding, THY, T\u00fcrk Telekom gibi di\u011fer b\u00fcy\u00fck \u015firketler de bu listede. Art\u0131k siz ad\u0131na iklim zirvesi mi dersiniz kendini aklama zirvesi mi dersiniz bilmem.<\/p>\n<p>\u00dcstelik T\u00fcrkiye\u2019nin en b\u00fcy\u00fck petrol rafinerisi T\u00fcpra\u015f\u2019\u0131n ana hissedar\u0131 Ko\u00e7 Holding k\u00fcresel i\u015f orta\u011f\u0131. Hem de <a href=\"https:\/\/www.birgun.net\/etiket\/cop31-26823\">COP31<\/a>&#8216;in ana hedeflerinden biri \u201cfosil yak\u0131tlardan \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u201d iken&#8230; Bu ne perhiz bu ne lahana tur\u015fusu diyesi geliyor insan\u0131n.<\/p>\n<p>Son zirveler hak ihlali y\u00fcksek \u00fclkelerde yap\u0131ld\u0131. COP zirveleri her ne kadar b\u00fcy\u00fck iddialarla, b\u00fcy\u00fck s\u00f6ylemlerle kamuoyunu oyalasa da zirveye kat\u0131lan akt\u00f6rlere bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda durum COP31\u2019den \u00e7ok da farkl\u0131 de\u011fil. 1995 y\u0131l\u0131ndan beri aral\u0131ks\u0131z yap\u0131lan zirvede \u00e7o\u011fu hedef yerine getirilmedi. 2015 Paris Anla\u015fmas\u0131\u2019nda k\u00fcresel \u0131s\u0131nmay\u0131 1,5 \u00b0C&#8217;de tutma karar\u0131 al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131 ancak k\u00fcresel sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131 azalmak bir yana her y\u0131l rekor k\u0131rmaya devam etti. \u00dclkelerin her 5 y\u0131lda bir sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131n\u0131 ne kadar azaltacaklar\u0131na dair resmi taahh\u00fctler haz\u0131rlamas\u0131 ve bunlar\u0131 kademeli olarak art\u0131rmas\u0131 zorunlu k\u0131l\u0131nd\u0131 ancak bu s\u00f6zden ibaret kald\u0131.<\/p>\n<p><strong>***<\/strong><\/p>\n<p>K\u00f6m\u00fcr\u00fcn kademeli olarak azalt\u0131lmas\u0131 ve fosil yak\u0131tlardan uzakla\u015f\u0131lmas\u0131 da yine s\u00f6zden ibaret kald\u0131. \u00d6yle g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki COP zirvelerinde al\u0131nan kararlar\u0131n k\u00fcresel bir cezai, ekonomik yapt\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n olmamas\u0131 liderlerin tutamayacaklar\u0131 s\u00f6zleri \u00e7ok kolay vermesine neden oluyor.<\/p>\n<p>Son zirvelerin insan haklar\u0131n\u0131n en \u00e7ok ihlal edildi\u011fi, do\u011fa talan\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ya da en \u00e7ok fosil yak\u0131t \u00fcreten \u00fclkelerde yap\u0131lmas\u0131 da g\u00f6zden ka\u00e7m\u0131yor. 2023\u2019te ger\u00e7ekle\u015ftirilen COP28\u2019in en b\u00fcy\u00fck petrol \u00fcreticilerinden Birle\u015fik Arap Emirlikleri\u2019nde ger\u00e7ekle\u015fmesi asl\u0131nda zirveyi ger\u00e7ekle\u015ftirenlerin ne kadar samimiyetsiz oldu\u011funun en somut g\u00f6stergesi. Yine T\u00fcrkiye \u00f6zelinde, iklim krizinden ba\u011f\u0131ms\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcnemeyece\u011fimiz do\u011fan\u0131n talan\u0131n\u0131n hat safhada oldu\u011fu ve \u00fcstelik hayvanlar\u0131n ya\u015fam hakk\u0131 ve \u00e7e\u015fitli insan haklar\u0131 ihlallerinin artarak devam etti\u011fi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda COP zirvelerinin samimiyetsizli\u011fi g\u00f6zard\u0131 edilemez. Paray\u0131 veren d\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc \u00e7al\u0131yor.<\/p>\n<p>Asl\u0131nda bu duruma \u00e7ok da \u015fa\u015fmamak gerek. \u00c7\u00fcnk\u00fc krizin temel sebebi olan \u201ckar odakl\u0131 sosyoekonomik sistem\u201d zirvenin bizzat y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fcs\u00fc ve fonlay\u0131c\u0131s\u0131 konumunda. Yap\u0131lan t\u00fcm COP zirveleri adeta uluslararas\u0131 \u015firketlerin bir \u201chalkla ili\u015fkiler \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131\u201d gibi. \u0130klim krizini s\u00f6zde \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in toplanan bu zirvelere petrol devleri, maden holdingleri ve yat\u0131r\u0131m fonlar\u0131 binlerce lobiciyle kat\u0131larak h\u00fck\u00fcmet delegasyonlar\u0131n\u0131 ve anla\u015fma metinlerini do\u011frudan manip\u00fcle ediyorlar.<\/p>\n<p><strong>***<\/strong><\/p>\n<p>Nas\u0131l ki \u201cgreenwashing\/ye\u015fil aklama\u201d ile devasa tekstil markalar\u0131, milyonlarca ton su t\u00fcketen ve i\u015f\u00e7i s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcne dayanan \u00fcretim modellerini de\u011fi\u015ftirmeden, sadece ufak bir \u201cs\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir koleksiyon\u201d \u00e7\u0131kararak kendilerini \u00e7evreci ilan ediyorsa; petrol ve gaz devleri, milyarlarca dolarl\u0131k b\u00fct\u00e7elerinin \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 ay\u0131rd\u0131klar\u0131 yenilenebilir enerji yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 devasa reklam kampanyalar\u0131yla s\u00fcrekli \u00f6n plana \u00e7\u0131kararak \u00e7evre dostu imaj\u0131 \u00e7izip devasa karbon ayak izini, kimyasal at\u0131klar\u0131n\u0131, arkada b\u0131rakt\u0131klar\u0131 y\u0131k\u0131m\u0131 gizliyorsa COP zirvelerinde yap\u0131lan da bundan farkl\u0131 de\u011fil. D\u00fcnyan\u0131n felaketine yol a\u00e7anlar, iklim zirvelerinde \u201ckurtar\u0131c\u0131\u201d, \u201ckahraman\u201d rol\u00fcne soyunarak \u201cgreenwashing\u201d yap\u0131yor; su\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6rtbas ederek kendilerini temiz ilan ediyor. K\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n as\u0131l faili olan fosil yak\u0131t s\u00fcbvansiyonlar\u0131 ve \u00e7ok uluslu \u015firketlerin end\u00fcstriyel faaliyetlerinin getirdi\u011fi y\u0131k\u0131m has\u0131ralt\u0131 edilip b\u00fcy\u00fck \u015firketler kendilerini aklarken neoliberalizmin sorunun kayna\u011f\u0131n\u0131 bireye y\u00fckleyerek sistemik sorunlar\u0131 gizleme e\u011filimi COP s\u00fcre\u00e7lerinde de devam ediyor: Plastik pipet kullanmamak, ampul\u00fc de\u011fi\u015ftirmek veya karbon ayak izini hesaplamak gibi bireysel eylemler krizin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc olarak sunulup t\u00fcketiciye y\u00fckleniyor. B\u00f6ylece toplumun sistemsel bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm talep etmesi de engelleniyor. \u201cDo\u011fay\u0131 kirletiyorum ama bir yandan da kendimi temize \u00e7\u0131karmak i\u00e7in a\u011fa\u00e7 dikiyorum vb.\u201d Karbon ticareti, kirleticilere emisyonlar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekten azaltmak yerine, paras\u0131yla kirletme konforu ve yasal bir kalkan, sosyal r\u0131za sa\u011fl\u0131yor. Bu, asl\u0131nda iklim krizinin maskelenmesinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fil. Yani \u201ckarbon ayak izi\u201d kavram\u0131n\u0131n kendisi bile asl\u0131nda bir halkla ili\u015fkiler ill\u00fczyonu. \u015eaka gibi de\u011fil mi? ye\u015fil kapitalizm ve ye\u015fil s\u00f6m\u00fcrgecilik COP zirvelerinde \u201cye\u015fil b\u00fcy\u00fcme\u201d, \u201cye\u015fil kapitalizm\u201d gibi kavramlar pazarlanarak neoliberalizmin kesintisiz ekonomik b\u00fcy\u00fcme modeli gizleniyor. Oysa ye\u015fil kapitalizm denen \u015fey de \u00f6z\u00fcnde bir kaynak s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc, \u201cye\u015fil s\u00f6m\u00fcrgecilik.\u201d G\u00fcne\u015f panelleri, r\u00fczgar t\u00fcrbinleri ve elektrikli ara\u00e7 bataryalar\u0131 gibi yenilenebilir enerji teknolojilerine ge\u00e7i\u015f, karbon emisyonlar\u0131n\u0131 azaltmay\u0131 hedeflerken, arka planda ciddi bir ekolojik y\u0131k\u0131m ve insan haklar\u0131 ihlali yarat\u0131yor. K\u00fcresel kobalt rezervlerinin yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131na sahip olan Demokratik Kongo Cumhuriyeti\u2019nde, \u00e7ocuklar dahil y\u00fcz binlerce insan koruyucu ekipman olmadan, g\u00f6\u00e7\u00fck tehlikesi alt\u0131nda ve \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretlerle kobalt madenlerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor. Lityum ve nikel gibi madenlerin aranmas\u0131 ve \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 s\u00fcrecinde yerli halklar\u0131n atalar\u0131ndan kalan topraklara el konuluyor, ya\u015fam alanlar\u0131 tahrip ediliyor. \u015eili, Arjantin ve Bolivya\u2019y\u0131 kapsayan b\u00f6lgede lityum, yer alt\u0131ndaki tuzlu suyun buharla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 y\u00f6ntemiyle \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yor. Bir ton lityum \u00fcretimi i\u00e7in yakla\u015f\u0131k 2 milyon litre su harcanarak d\u00fcnyan\u0131n en kurak b\u00f6lgelerinden biri olan Atacama \u00c7\u00f6l\u00fc\u2019nde yer alt\u0131 su kaynaklar\u0131 kurutuluyor, yerel ekosistem \u00e7\u00f6kertiliyor. Endonezya\u2019da nikel madencili\u011fi s\u00fcrecinde ortaya \u00e7\u0131kan s\u00fclf\u00fcrik asit ve toksik at\u0131klar, nehirleri ve tar\u0131m arazilerini zehirliyor, deniz ekosistemlerine ve bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131\u011fa b\u00fcy\u00fck zararlar veriyor.<\/p>\n<p><strong>***<\/strong><\/p>\n<p>Geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler, kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisindeki plastik ve evsel at\u0131klar\u0131 ka\u011f\u0131t \u00fczerinde \u201cgeri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f\u201d g\u00f6stermek ve \u00e7evre istatistiklerini temiz tutmak i\u00e7in bu at\u0131klar\u0131 geli\u015fmekte olan \u00fclkelere ihra\u00e7 ediyor. Asl\u0131nda bu kirlili\u011fin co\u011frafi olarak yer de\u011fi\u015ftirmesinden ibaret ve \u201cs\u0131f\u0131r at\u0131k\u201d ve \u201cd\u00f6ng\u00fcsel ekonomi\u201d iddialar\u0131yla kirlili\u011fi kendi evinden uzakla\u015ft\u0131r\u0131p s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131na transfer etmeye dayal\u0131 s\u00f6m\u00fcrgeci bir refah anlay\u0131\u015f\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fil. \u0130hra\u00e7 edilen plastiklerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 evsel at\u0131klarla, ya\u011flarla veya kimyasallarla kirlenmi\u015f durumda oldu\u011fu i\u00e7in teknolojik olarak geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi imkans\u0131z. Bu de\u011fersiz \u00e7\u00f6pler, al\u0131c\u0131 \u00fclkelerde genellikle bo\u015f arazi ve nehir yataklar\u0131na gece yar\u0131s\u0131 d\u00f6k\u00fclerek ya da yak\u0131larak ortadan kald\u0131r\u0131l\u0131yor. At\u0131\u011f\u0131n ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00fclkede yak\u0131lmas\u0131, topra\u011fa g\u00f6m\u00fclmesi veya nehirleri zehirlemesi at\u0131\u011f\u0131 ihra\u00e7 eden geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin umurunda de\u011fil \u00e7\u00fcnk\u00fc kendilerinin resmi \u201cs\u0131f\u0131r at\u0131k\u201d istatistiklerini kirletmiyor. Sonu\u00e7 olarak geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler, evindeki \u00e7\u00f6pten kurtularak s\u0131f\u0131r at\u0131k hedefine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ederken, geli\u015fmemi\u015f \u00fclkelerin havas\u0131n\u0131, topra\u011f\u0131n\u0131 ve g\u0131da zincirini kal\u0131c\u0131 olarak zehirliyor. Bu ba\u011flamda COP31 s\u00fcrecindeki T\u00fcrkiye\u2019nin halen Avrupa\u2019n\u0131n en b\u00fcy\u00fck plastik \u00e7\u00f6pl\u00fc\u011f\u00fc oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izelim. T\u00fcrkiye, AB&#8217;nin d\u00fcnyada en \u00e7ok plastik at\u0131k ihra\u00e7 etti\u011fi birinci \u00fclke. Sadece Avrupa Birli\u011fi ve \u0130ngiltere\u2019den T\u00fcrkiye&#8217;ye y\u0131lda yakla\u015f\u0131k 650 bin ton plastik at\u0131k geliyor. Bu miktar, y\u0131lda yakla\u015f\u0131k 25 milyar adet pet \u015fi\u015feye denk d\u00fc\u015f\u00fcyor. Avrupa at\u0131klar\u0131n\u0131n %60\u2019\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131n giri\u015f yapt\u0131\u011f\u0131 Adana ve \u00e7evresinde tar\u0131msal sulama kanallar\u0131nda ve topraklarda, normalin 132 kat\u0131na varan mikroplastik yo\u011funlu\u011fu var. Bu durum narenciye ve sebzelere, dolay\u0131s\u0131yla g\u0131da zincirine plastik ve a\u011f\u0131r metallerin bula\u015fmas\u0131 riskini do\u011furuyor. Geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclemeyen \u00e7\u00f6plerin r\u00fczg\u00e2r ve ya\u011fmurlarla nehirlerden denizlere ta\u015f\u0131nmas\u0131, Do\u011fu Akdeniz\u2019i d\u00fcnyan\u0131n en yo\u011fun plastik kirlili\u011fine sahip deniz alanlar\u0131ndan biri haline getiriyor.T\u00fcm bunlar g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda COP zirvelerinin i\u015flevinin iklim krizini \u00e7\u00f6zmek de\u011fil krizin kendisini neoliberal piyasa mekanizmalar\u0131 i\u00e7erisine entegre ederek k\u00fcresel kapitalist sistemi korumak oldu\u011funu s\u00f6yleyerek konuyu noktalayal\u0131m.<\/p>\n<p>(Kaynak: BirG\u00fcnhttps:\/\/www.birgun.net\/makale\/cop31-zirvesi-kuzuyu-kurda-teslim-etmek-745033)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>*<strong>Ara\u015ft\u0131rmac\u0131-Yazar\u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;COP31 s\u00fcrecindeki T\u00fcrkiye\u2019nin halen Avrupa\u2019n\u0131n en b\u00fcy\u00fck plastik \u00e7\u00f6pl\u00fc\u011f\u00fc oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izelim. T\u00fcrkiye, AB&#8217;nin d\u00fcnyada en \u00e7ok plastik at\u0131k ihra\u00e7<\/p>\n","protected":false},"author":50,"featured_media":5528,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[72],"tags":[],"class_list":["post-5527","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-guncel"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dkder.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5527","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dkder.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dkder.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dkder.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/50"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dkder.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5527"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dkder.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5527\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5529,"href":"https:\/\/dkder.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5527\/revisions\/5529"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dkder.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5528"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dkder.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5527"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dkder.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5527"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dkder.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5527"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}